Interpelacja nr 9610
Interpelacja nr 9610
do prezesa Rady Ministrów
w sprawie śmierci Polaka w Pakistanie
Szanowny Panie Premierze! Polski geolog, pracownik firmy Geofizyka Kraków, został porwany we wrześniu 2008 r. Pod koniec stycznia 2009 r. porywacze zagrozili zabiciem Polaka, jeśli rząd Pakistanu nie spełni do 4 lutego ich żądań. Domagali się wycofania sił bezpieczeństwa z terytoriów plemiennych i uwolnienia ich więzionych towarzyszy. Następnie przekazano informacje o przesunięciu terminu żądań o 48 godzin, czyli do 6 lutego. W sobotę rano, 7 lutego, pakistańska telewizja Geo TV ujawniła na swojej stronie internetowej, że geolog został zabity. W niedzielę wieczorem pakistańscy talibowie ujawnili nagranie wideo, na którym, według nich, zarejestrowano egzekucję polskiego geologa. Szef Ministerstwa Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski potwierdził w poniedziałek, że polski geolog padł ofiarą terrorystów w Pakistanie.
W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o odpowiedź na poniższe pytania:
1. Kto kierował zespołem zajmującym się sprawą porwania Polaka w Ministerstwie Spraw Zagranicznych od momentu jego powołania? Kto nadzorował pracę zespołu?
2. Z jakimi ekspertami konsultowano się w trakcie prac zespołu MSZ, ile razy?
3. Jak wyglądały formalne działania wobec strony amerykańskiej? Ile było kontaktów formalnych w tej sprawie?
4. Jakie czynności podjęto w ramach zespołu pod kolejnymi kierownictwami, z wyszczególnieniem kolejnych spotkań, czy je protokołowano?
5. Kiedy został powołany Zenon Kuchciak, kiedy wyjechał?
6. W jakich okresach czasu w Islamabadzie przebywał ambasador Kuchciak? W jakich ambasador Dębnicki?
7. Czy sprawdzono wyniki rozmów, jakich podjęli się komisarze UE: minister Ferrero-Waldner i minister Javier Solana?
8. Na jakiej podstawie informowano w sobotę i niedzielę, że współpraca z władzami Pakistanu przebiegała dobrze?
9. Jakie zmiany nastąpiły w wiedzy MSZ na ten temat do poniedziałku, kiedy złożono notę protestacyjną?
10. Z jakiego źródła pochodziły informacje przekazane opinii publicznej przez ministra sprawiedliwości? Jak je rozumieć w kontekście deklaracji o dobrej współpracy z władzami Pakistanu? Jaka jest w tej sprawie obecna ocena MSZ?
11. Czy marszałek Borusewicz konsultował w jakiejkolwiek formie lub kontaktował się z MSZ w sprawie odwołania wizyty marszałka Senatu Pakistanu?
12. Kto i kiedy podjął decyzję o nieprowadzeniu negocjacji z Talibanem? Jak to się ma do informacji przekazanych przez ministra sprawiedliwości? Czy, jeśli one są prawdziwe, znane były premierowi podczas piątkowej wypowiedzi, że Polska nie będzie negocjować?
13. Czy informacja o powołaniu w MSZ zespołu ds. ścigania sprawców pomaga w działaniach dyplomatycznych w regionie, czy przeszkadza? Na jakiej formalnej podstawie będzie działał ten zespół?
14. Czy wszystkie informacje podane podczas konferencji prasowych w sobotę i niedzielę należy traktować jako miarodajne dla stanowiska rządu?
15. Jeśli w poniedziałek zadano w nocie pytanie do władz Pakistanu o to, co robiły w sprawie porwanego Polaka, to czy to oznacza, że wcześniej władze polskie nie posiadały takich informacji? Na jakiej więc podstawie formułowano oceny?
16. Czy w MSZ zatrudnieni są dyplomaci, którzy władają miejscowymi językami?
Z poważaniem
Posłowie Paweł Kowal
i Jan Ołdakowski
Warszawa, dnia 4 marca 2009 r.
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -
na interpelację nr 9610
w sprawie śmierci Polaka w Pakistanie
Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację panów posłów Pawła Kowala i Jana Ołdakowskiego (pismo nr SPS-023-9610/09 z dnia 20 maja br.) w sprawie śmierci Polaka w Pakistanie pragnę uprzejmie podziękować za zainteresowanie panów posłów sprawą i wyrazić nadzieję, że biorąc pod uwagę datę powstania interpelacji (4 marca 2009 r.), na większość z postawionych pytań znaleźli już panowie posłowie odpowiedź w ˝Raporcie o działaniach Ministerstwa Spraw Zagranicznych ws. polskiego obywatela porwanego w Pakistanie˝, zamieszczonym w dniu 8 maja 2009 r. na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, jak również w pełnej wersji ww. raportu (materiał zastrzeżony), która w dniu 30 marca 2009 r. została przekazana przewodniczącemu Komisji ds. Służb Specjalnych Sejmu RP Jarosławowi Zielińskiemu.
Jednocześnie pozwalam sobie zaznaczyć, że odpowiedzi udzielone poniżej dotyczą wyłącznie materii znajdującej się w kompetencjach Ministerstwa Spraw Zagranicznych i związanej z działaniami dyplomatycznymi. O pozostałe informacje powinni się panowie posłowie zwrócić do ich bezpośrednich dysponentów, którymi są poszczególne instytucje biorące udział w spotkaniach zespołu koordynacyjnego podczas całego okresu jego działania.
1. Kto kierował zespołem zajmującym się sprawą porwania Polaka w Ministerstwie Spraw Zagranicznych od momentu jego powołania? Kto nadzorował pracę zespołu?
W dniu 29 września 2008 r. decyzją kierownictwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych powołany został wewnętrzny sztab kryzysowy ds. Polaka porwanego w Pakistanie. Tego samego dnia odbyło się pierwsze spotkanie sztabu MSZ z udziałem zaproszonych przedstawicieli instytucji zewnętrznych. Ze względu na wyjątkowy charakter sytuacji kryzysowej sztab przekształcony został w zespół koordynacyjny, a jego skład ograniczony do przedstawicieli ściśle wybranych departamentów MSZ oraz instytucji zewnętrznych. W ciągu pierwszego miesiąca zespół obradował kilkanaście razy, przekazując sugestie ze swoich posiedzeń członkom kierownictwa reprezentowanych instytucji, którzy z kolei poddawali je pod dyskusję oraz decyzje na poziomie Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego (RZZK). W dniu 23 października 2008 r. w liście skierowanym do członków RZZK minister spraw zagranicznych poinformował o zasadach działania zespołu koordynacyjnego, przekazując relację z dotychczasowych jego prac. W dniu 27 października 2008 r. minister spraw zagranicznych wydał decyzję dotyczącą powołania specjalnego wysłannika do spraw porwanego obywatela polskiego, a w dniu 4 listopada 2008 r. zaakceptował zasady współpracy (wypracowane przez zespół) pomiędzy pełnomocnikiem a zespołem.
W skład zespołu weszli przedstawiciele następujących komórek MSZ: Departamentu Konsularnego i Polonii, Departamentu Azji i Pacyfiku, Biura Bezpieczeństwa Dyplomatycznego, Biura Rzecznika Prasowego. W zespole reprezentowane były następujące instytucje zewnętrzne: Agencja Wywiadu, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służba Wywiadu Wojskowego, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.
W spotkaniach zespołu uczestniczyli także ambasadorowie RP w Islamabadzie oraz w Kabulu.
Z ramienia MSZ nadzór polityczny nad działaniami zespołu sprawował sekretarz stanu wspierany przez podsekretarza stanu odpowiedzialnego za region Azji i Pacyfiku. Koordynację prac zespołu prowadził dyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii.
2. Z jakimi ekspertami konsultowano się w trakcie prac zespołu MSZ, ile razy?
Z ramienia MSZ stałymi doradcami zespołu poza ekspertami w centrali (DKiP, DAIP, BBD, DPB) byli ambasadorowie RP w Islamabadzie oraz Kabulu. Ponadto na bieżąco wykorzystywano informacje uzyskiwane z następujących źródeł:
- ze strony pakistańskiej: głównie MSZ, MSW, ISI, wojsko, policja, władze stanowe oraz przedstawiciele parlamentu pakistańskiego,
- przedstawicielstw dyplomatycznych w Islamabadzie: ChRL, Afganistanu, USA, Arabii Saudyjskiej, ZEA, Francji, Czech,
- za pośrednictwem kontaktów dyplomatycznych z ministerstw spraw zagranicznych oraz innych instytucji Chin, Afganistanu, USA i Hiszpanii,
- komórek odpowiedzialnych za sprawy terroryzmu w NATO oraz w UE.
3. Jak wyglądały formalne działania wobec strony amerykańskiej? Ile było kontaktów formalnych w tej sprawie?
Współpraca ze służbami amerykańskimi prowadzona była stale i na bieżąco przez upoważnione do tego instytucje.
Kontakty na szczeblu dyplomatycznym miały wyłącznie charakter formalnego wsparcia dla stałej współpracy służb specjalnych.
Do najważniejszych tego typu kontaktów zaliczyć można:
- wystąpienie Ambasady RP w Islamabadzie w dniu 28 września 2008 r. do ambasadora USA w Pakistanie z prośbą o pomoc służb amerykańskich w ustaleniu miejsca pobytu porwanego,
- spotkania specjalnego wysłannika ministra SZ amb. Z. Kuchciaka w dniach 28-30 listopada 2008 r. w Kabulu z przedstawicielami służb specjalnych USA - DIA, CIA, FBI i CJ2X,
- spotkanie w dniu 10 lutego 2009 r. wiceministra SZ P. Grudzińskiego z asystentem sekretarza stanu USA D. Friedem, który przedstawił wysoką ocenę władz amerykańskich dla działań prowadzonych przez Polskę na rzecz uwolnienia P. Stańczaka oraz zadeklarował dalszą pomoc ze strony amerykańskiej.
4. Jakie czynności podjęto w ramach zespołu pod kolejnymi kierownictwami, z wyszczególnieniem kolejnych spotkań, czy je protokołowano?
Spotkania zespołu koordynacyjnego zwoływane były ad hoc w zależności od rozwoju sytuacji, na wniosek członków zespołu lub kierownictwa MSZ. W okresie od 29 września 2008 r. do 9 marca 2009 r. zespół koordynacyjny odbył ponad 30 spotkań. We wcześniejszej fazie rezultaty obrad zespołu miały formę notatek informacyjnych o realizowanych działaniach. Od 21 października sporządzane były formalne sprawozdania z posiedzeń, w formule dokumentu klasyfikowanego. Notatki ze spotkań są dołączone do raportu przekazanego Komisji ds. Służb Specjalnych.
Harmonogram działań podjętych m.in. w wyniku decyzji zespołu znajduje się w raporcie, który przekazujemy w załączeniu*).
5. Kiedy został powołany Zenon Kuchciak, kiedy wyjechał?
W dniu 27 października 2008 r. minister spraw zagranicznych wydał decyzję dotyczącą powołania specjalnego wysłannika do spraw porwanego obywatela polskiego. Pierwszy wyjazd wysłannika miał miejsce w dniach 24 listopada - 4 grudnia 2008 r. (Pakistan, Afganistan, Chiny), a drugi w dniach 2-17 lutego 2009 r. (Pakistan).
6. W jakich okresach w Islamabadzie przebywał ambasador Kuchciak? W jakich ambasador Dębnicki?
Ciężka choroba ambasadora RP w Islamabadzie K. Dębnickiego zmusiła go do nieobecności w pracy pomiędzy 13 listopada 2008 r. a 21 stycznia 2009 r. Amb. Z. Kuchciak przebywał w Pakistanie w dniach 30 listopada - 4 grudnia 2008 r. i 2-17 lutego 2009 r. Należy podkreślić, że w czasie nieobecności pana ambasadora Dębnickiego jego obowiązki wykonywał doświadczony w pracy w tym regionie świata charge d˝affaires. W tym czasie w żadnym wypadku nie osłabły działania na rzecz uwolnienia Polaka. Zrealizowana została wówczas misja specjalnego wysłannika ministra SZ ambasadora Z. Kuchciaka do Pakistanu, podczas której miały miejsce jego spotkania w towarzystwie charge d˝affairs z prezydentem Pakistanu, sekretarzem stanu w MSW, podsekretarzem stanu w MSZ, sekretarzem ds. prawa i porządku w FATA, przewodniczącym Stałego Komitetu ds. Religijnych i Mniejszości Narodowych parlamentu, ambasadorami Chin, Iranu, Afganistanu, Arabii Saudyjskiej oraz ZEA. Zrealizowana została ponadto wizyta w Pakistanie wiceadmirała Andrzeja Karwety, dowódcy Marynarki Wojennej. Temat porwanego Polaka był poruszony podczas rozmów Gilesa de Kerchove, koordynatora UE ds. terroryzmu, oraz sekretarza generalnego NATO Jaapa de Hoop Scheffera w rozmowach z najwyższymi przedstawicielami władz podczas wizyt w Pakistanie. Zrealizowana została również wizyta w Pakistanie szefa Sztabu WP gen. F. Gągora.
7. Czy sprawdzono wyniki rozmów, jakich podjęli się komisarze UE: minister Ferrero-Waldner i minister Javier Solana?
Sprawdzenie bezpośrednich rezultatów poszczególnych rozmów dyplomatycznych jest niezwykle trudne. Przyjęta taktyka zakładała stałe utrzymywanie presji na władze pakistańskie prowadzące główne działania operacyjne przy wykorzystaniu zarówno relacji dwustronnych, jak i wielostronnych. W okresie od 29 września zrealizowanych zostało w tym celu kilkadziesiąt działań dyplomatyczno-politycznych, bilateralnych i międzynarodowych, łącznie z rozmowami angażującymi autorytet najwyższych władz Polski, Pakistanu, Unii Europejskiej i NATO. Szczegółową relację zawiera znajdujący się raporcie harmonogram działań.
8. Na jakiej podstawie informowano w sobotę i niedzielę, że współpraca z władzami Pakistanu przebiegała dobrze?
W okresie obowiązywania ultimatum utrzymywane były niezwykle intensywne kontakty z władzami pakistańskimi, które zapewniały o pozytywnym rozwoju negocjacji, informacje te były także potwierdzone przez inne źródła. Ostateczne potwierdzenie niepomyślnego rozwoju wydarzeń uzyskano dopiero na podstawie filmu przedstawiającego egzekucję.
9. Jakie zmiany nastąpiły w wiedzy MSZ na ten temat od poniedziałku, kiedy złożono notę protestacyjną?
Noty wysłane z chwilą potwierdzenia śmierci Polaka zawierały żądania wyjaśnienia sprawy, odzyskania ciała i ukarania sprawców. Nie były notami protestacyjnymi.
10. Z jakiego źródła pochodziły informacje przekazane opinii publicznej przez ministra sprawiedliwości? Jak je rozumieć w kontekście deklaracji o dobrej współpracy z władzami Pakistanu? Jaka jest w tej sprawie obecna ocena MSZ?
Pytanie to należy skierować do ministra sprawiedliwości. W ocenie MSZ posiadana przez władze pakistańskie wiedza na temat autorów porwania w aktualnej sytuacji wewnętrznej jest niewspółmiernie większa od realnych możliwości działania w rejonie, gdzie przetrzymywany był porwany. Związane jest to z bardzo skomplikowaną sytuacją wewnętrzną Pakistanu. Szczegółowa analiza w tym zakresie znajduje się w raporcie.
11. Czy marszałek Borusewicz konsultował w jakiejkolwiek formie lub kontaktował się z MSZ w sprawie odwołania wizyty marszałka Senatu Pakistanu?
Konsultacje przedstawicieli Kancelarii Senatu z MSZ miały charakter nieformalny. Należy jednak podkreślić, iż decyzja marszałka w sprawie odwołania wizyty, która miała odbyć się na jego zaproszenie, była decyzją suwerenną.
12. Kto i kiedy podjął decyzję o nieprowadzeniu negocjacji z Talibanem? Jak to się ma do informacji przekazanych przez ministra sprawiedliwości? Czy, jeśli one są prawdziwe, znane były premierowi podczas piątkowej wypowiedzi, że Polska nie będzie negocjować?
Działania na rzecz uwolnienia Piotra Stańczaka prowadzone były wielotorowo. Na poziomie dyplomatycznym w oparciu o zrealizowane działania rozpoznawcze mające na celu zebranie maksymalnej ilości informacji służących do podjęcia kierunkowej decyzji, dotyczących dalszego postępowania w sprawie, na początku października podjęto decyzję o powierzeniu stronie pakistańskiej prowadzenia działań na rzecz uwolnienia Polaka jako tej, wobec której skierowane zostały żądania porywaczy, oraz posiadającej największą wiedzę i zdolność operacyjnego działania. Jako że wysunięte przez porywaczy, czyli organizację TTP, żądania wypuszczenia z więzień talibów oraz zaprzestania prowadzenia operacji militarnych przez pakistańską armię w rejonie Dera Adam Khel, Bajaur i Swat kierowane były bezpośrednio do rządu Pakistanu, strona polska nie miała żadnych możliwości spełnienia w jakiejkolwiek części wysuwanych roszczeń. Dlatego wystąpiono do strony pakistańskiej o podjęcie wszelkich możliwych działań na rzecz uwolnienia Polaka. Utrzymywano stały kontakt z przedstawicielami Pakistanu i wywierano nieustanny nacisk polityczno-dyplomatyczny zarówno w kontaktach dwustronnych, jak i w wymiarze międzynarodowym, tak aby kwestia pozostawała w centrum zainteresowania władz Pakistanu i traktowana była jako bezwzględnie priorytetowa.
13. Czy informacja o powołaniu w MSZ zespołu ds. ścigania sprawców pomaga w działaniach dyplomatycznych w regionie, czy przeszkadza? Na jakiej formalnej podstawie będzie działał ten zespół?
MSZ sporządził analizę aspektów prawnych porwania Polaka w Pakistanie w kontekście zidentyfikowania, poszukiwania oraz ukarania sprawców, która stanowi część raportu.
Śledztwo w sprawie wszczęła Prokuratura Krajowa Oddział Zamiejscowy w Krakowie, a obecnie kontynuuje je Prokuratura Apelacyjna w Warszawie, która wystąpiła do strony pakistańskiej z wnioskiem o pomoc prawną. Przygotowywana jest wizyta prokuratorów w Pakistanie. W MSZ nie został powołany ani nie funkcjonował zespół ds. ścigania sprawców. Takie informacje nie były przez MSZ podawane.
14. Czy wszystkie informacje podane podczas konferencji prasowych w sobotę i niedzielę należy traktować jako miarodajne dla stanowiska rządu?
Z tekstu interpelacji należy się domyślać, że panom posłom przy odnoszeniu się do dni: piątek, sobota, niedziela i poniedziałek, chodzi o daty 7, 8, 9 i 10 lutego 2009 r.
Stanowisko podawane publicznie przez MSZ, który zgodnie z podjętą decyzją prowadził całość polityki informacyjnej w imieniu rządu, uzgadniane było na forum zespołu, a zatem wszystkich instytucji rządowych zaangażowanych w działania. Instytucje te wymienione są w raporcie.
15. Jeśli w poniedziałek zadano w nocie pytanie do władz Pakistanu o to, co robiły w sprawie porwanego Polaka, to czy to oznacza, że wcześniej władze polskie nie posiadały takich informacji?
Nota skierowana do władz Pakistanu stanowiła wystąpienie o formalny raport ze zrealizowanych działań, m.in. w celu przeprowadzenia wnikliwej analizy ich niepowodzenia. Działanie takie jest zwyczajowym krokiem mającym na celu pełne udokumentowanie współpracy, w której - niezależnie od faktu, że strona polska aktywnie uczestniczyła w działaniach od samego początku - to strona pakistańska pełniła rolę wiodącą.
16. Czy w MSZ zatrudnieni są dyplomaci, którzy władają miejscowymi językami?
W MSZ zatrudnione są osoby posługujące się językiem urdu. Język, którym posługiwało się ugrupowanie TTP, to język pasztu wschodni. W początkowej fazie działań MSZ nawiązało kontakt z tłumaczami tego języka w Polsce. Rozważano projekt skierowania tłumacza do pomocy w ambasadzie. Niemniej jednak w wyniku miejscowego rozeznania uznano, że eksperci w tej dziedzinie są dostępni w Islamabadzie za pośrednictwem innych placówek dyplomatycznych.
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu
Jan Borkowski
Warszawa, dnia 3 czerwca 2009 r.
Poprzednia strona:
Interpelacja nr 9388
Następna: Zapytania
