Interpelacja nr 3976
Interpelacja nr 3976
do ministra spraw zagranicznych
w sprawie powołania Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku
Szanowny Panie Ministrze! Uniwersytet Columbia w Nowym Jorku to jeden z najważniejszych ośrodków naukowych nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale i na całym świecie. Może on poszczycić się ogromnym prestiżem. Przyciąga wielu zdolnych studentów i naukowców. Od kilku lat trwają tam także starania o utworzenie Katedry Studiów Polskich, która byłaby najlepszym sposobem na promocję naszego kraju i budowanie marki. Dodatkowo absolwenci szkół zagranicznych będą w przyszłości, działając w polityce, gospodarce czy dyplomacji, działali na rzecz podnoszenia rangi Polski na arenie międzynarodowej.
Największy problem w utworzeniu katedry stanowią pieniądze. Do końca roku na konto funduszu, z którego miałaby utrzymywać się katedra, musi wpłynąć brakująca kwota. Pomoc zaoferowali szefowie wielkich spółek giełdowych, którzy wpłacą brakujące środki. Pomimo tych deklaracji istnieje realna groźba niepowodzenia projektu.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych zamierza zaangażować się w projekt utworzenia katedry polskiej na uniwersytecie w Nowym Jorku? Jeśli tak, to w jaki sposób?
2. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych posiada projekt dotyczący finansowania polskiej katedry?
3. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje stworzenie kompleksowego programu wsparcia dla polskich wydziałów na zagranicznych uczelniach?
Posłowie Lena Dąbkowska-Cichocka,
Paweł Kowal i Jan Ołdakowski
Warszawa, dnia 11 czerwca 2008 r.
Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - z upoważnienia ministra -
na interpelację nr 3976
w sprawie powołania Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku
Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją posłów Leny Dąbkowskiej-Cichockiej, Pawła Kowala i Jana Ołdakowskiego (pismo nr SPS-023-3976/08 z dnia 2 lipca 2008 r.) w sprawie powołania Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku uprzejmie informuję:
1. Ustawa z dn. 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej w art. 32 ust. 4 określa, iż dział spraw zagranicznych obejmuje sprawy ˝promocji Rzeczypospolitej Polskiej i języka polskiego za granicą˝. W myśl tej ustawy Ministerstwo Spraw Zagranicznych poprzez polskie placówki dyplomatyczne zajmuje się wspieraniem i promocją nauczania języka polskiego na terenie państw urzędowania i prowadzi w tym zakresie wielorakie działania, odpowiednie do posiadanych możliwości finansowych, personalnych i lokalowych. Placówki dyplomatyczne współpracują jednocześnie ze wszystkimi wyspecjalizowanymi instytucjami krajowymi, które statutowo zajmują się sprawami nauczania języka polskiego za granicą, tj. z ministrem edukacji narodowej, Senatem RP, Instytutem Adama Mickiewicza oraz fundacjami wspierającymi oświatę polonijną. Placówki udzielają tym instytucjom wszechstronnego wsparcia poprzez m.in. współrealizowanie ich projektów i przedsięwzięć (stypendia, delegowanie nauczycieli i lektorów, dokształcanie, wsparcie materialne, zaopatrywanie w podręczniki, książki i pomoce dydaktyczne, kolonie, współpraca między instytucjami szkolnymi i uczelniami).
Przykładowymi działaniami polskich placówek dyplomatycznych na rzecz promocji języka polskiego za granicą są:
- inicjowanie kontaktów uczelni zagranicznych i polskich oraz pośredniczenie w kontaktach z ośrodkami i osobami związanymi z nauczaniem języka polskiego,
- podejmowanie prób wprowadzania nauki języka polskiego do szkół, uruchomiania nowych lektoratów i wspieranie już istniejących,
- wspieranie działalności instytucji prowadzących studia polonistyczne i nauczanie języka polskiego poprzez udzielanie im wsparcia merytorycznego, politycznego, finansowego i organizacyjnego,
- utrzymywanie stałych roboczych kontaktów z uczelniami prowadzącymi nauczanie języka polskiego oraz studia polonoznawcze (nagrody i stypendia dla najlepszych studentów, konkursy dla młodych tłumaczy, konkursy oratorskie, organizowanie spotkań z luminarzami kultury polskiej, pokazy filmów polskich, wieczory literackie i muzyczne, przekazywanie informacji i komunikatów, wspieranie działalności wydawniczej prowadzonej przez niektóre katedry języka polskiego),
- inicjowanie, zawieranie i monitorowanie realizacji stosownych umów międzypaństwowych i porozumień resortowych mających znaczenie dla rozwoju nauki języka polskiego za granicą.
Powyższe działania odnoszą się również do zaangażowania Ministerstwa Spraw Zagranicznych w projekt utworzenia Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Aktywnie działające ośrodki uniwersyteckie poza granicami Polski są niezwykle cennym instrumentem wspierającym działania promocyjne Polski w danym kraju. Jednocześnie prowadzenie działalności naukowej i dydaktycznej pozwala na edukowanie odpowiedniej liczby ekspertów i specjalistów od spraw polskich.
Tym samym, z polskiej perspektywy, w perspektywie długofalowej utworzenie Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia jest jedną z najbardziej opłacalnych inwestycji. Aktywnie działające programy i katedry studiów polskich na świecie stanowią niewątpliwie jeden z najbardziej efektywnych instrumentów służących osiągnięciu celu, jakim jest kształtowanie pozytywnego wizerunku kraju. Oddziaływanie ośrodków akademickich może mieć duży wpływ na środowiska opiniotwórcze poza granicami kraju. Należy podkreślić, że obecność Polski w życiu kulturalnym i intelektualnym na kontynencie amerykańskim ma dla naszego kraju znaczenie strategiczne. Uniwersytet Columbia należy do siedmiu najbardziej prestiżowych uniwersytetów na wschodnim wybrzeżu USA. To absolwenci m.in. tego uniwersytetu stanowią i stanowić będą o świadomości społeczeństwa amerykańskiego.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych angażuje się w projekt stworzenia Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku już od kilku lat, głównie za pośrednictwem Konsulatu Generalnego w Nowym Jorku. Od 2003 r. działa na Uniwersytecie Columbia, przy Szkole Spraw Międzynarodowych, Program Studiów Polskich. Jest to wspólne przedsięwzięcie Centrum Studiów Europy Środkowo-Wschodniej przy Instytucie Studiów Europejskich na Uniwersytecie Columbia, Fundacji Kościuszkowskiej w Nowym Jorku oraz Fundacji Semper Polonia w Warszawie. Od momentu jego powstania projekt był wspierany finansowo przez Senat RP (via Fundacja Semper Polonia) oraz Fundację Kościuszkowską, natomiast organizacyjnie przez Uniwersytet Columbia i Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku. Jednym z celów działalności programu było m.in. przygotowanie gruntu do utworzenia w przyszłości katedry studiów polskich.
Pod koniec maja br. minister spraw zagranicznych wydał kolację dla grona fundatorów katedry polskiej na Uniwersytecie Columbia. Spotkanie to stanowiło okazję do zaprezentowania przekonywującej argumentacji na rzecz zasadności posiadania silnych i wpływowych katedr studiów polskich. Efektem spotkania były poważne deklaracje finansowe wskazujące na duże zaangażowanie biznesu prywatnego na rzecz interesu Rzeczypospolitej.
2. Katedrę Studiów Polskich powołuje Uniwersytet Columbia na podstawie umowy z Fundacją na rzecz Nauki Polskiej (FNP) z maja 2005 r. FNP na zaproszenie Fundacji Kościuszkowskiej zainicjowała powstanie tzw. funduszu żelaznego w celu powstania tej katedry. Minimalna kwota pozwalająca na rozpoczęcie działalności katedry to 3 mln USD, które zgodnie z umową z Uniwersytetem Columbia należy zgromadzić najpóźniej do 30 czerwca 2010 r. FNP, zawierając umowę z Uniwersytetem Columbia, wpłaciła na fundusz żelazny 250 tys. USD. Szczególnie aktywnie w akcję zbierania funduszy zaangażowały się środowiska polonijne. Wysokość funduszu żelaznego wg stanu na maj 2008 r. to ok. 800 tys. USD. Rola, jaką przyszło odegrać Ministerstwu Spraw Zagranicznych, polega głównie na pozyskaniu od polskiego biznesu darowizn na wsparcie idei utworzenia Katedry Studiów Polskich na Uniwersytecie Columbia, ale również na uczuleniu polskiego biznesu na potrzebę rozwijania takich samych inicjatyw na innych uniwersytetach amerykańskich i europejskich. W wyniku spotkania ministra spraw zagranicznych z grupą fundatorów katedry w maju br. łączna suma złożonych deklaracji finansowych przekroczyła kwotę 3 mln USD.
3. W Polsce nie istnieje jedna instytucja, która prowadziłaby stałą i pogłębioną analizę stanu uniwersyteckich ośrodków polonistycznych na świecie. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dysponuje informacjami wynikającymi głównie z podpisywanych porozumień międzyrządowych i międzyresortowych, a także z wniosków o delegowanie lektorów języka polskiego. Ministerstwo Spraw Zagranicznych dysponuje fragmentarycznymi danymi otrzymywanymi z polskich placówek dyplomatycznych na świecie. W kompetencjach ministerstw nie leży jednak prowadzenie pogłębionych analiz wnikających w zagadnienia organizacji i programów różnych typów studiów polonistycznych i polonoznawczych realizowanych w różnych ośrodkach na świecie. W Polsce nie ma specjalnej instytucji zajmującej się wspieraniem zagranicznych ośrodków polonoznawczych porównywalnej z British Council, Goethe Institut czy bliższym naszym uwarunkowaniom Japan Foundation, Fundacją Korea czy Instytutem Szwedzkim. W Polsce wsparcie tego typu studiów realizowane jest głównie przez ministerstwa. Ogólny wymiar finansowy udzielanej pomocy jest relatywnie niski i utrzymuje się na poziomie ok. 7-8 mln zł rocznie (dane z początku 2007 r.).
Wspieranie studiów polonistycznych na wydziałach zagranicznych uczelni stanowi jedno z zadań polskich placówek dyplomatycznych. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdaje sobie jednak sprawę, że ze względu na niewielkie środki finansowe przeznaczane na ten cel z budżetu państwa oraz brak koordynacji działań podejmowanych przez różne podmioty krajowe realizacja bardziej aktywnej polityki w obszarze tworzenia i wspierania polskich ośrodków akademickich za granicą jest ograniczona.
W lutym 2007 r. w Ministerstwie Spraw Zagranicznych odbyło się spotkanie międzyresortowe w sprawie wymiany informacji na temat zagranicznych studiów uniwersyteckich o Polsce i potrzeb wypracowania kompleksowej rządowej strategii wspierania przez władze RP tego typu studiów jako istotnego elementu w programie międzynarodowej promocji Polski. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Biura Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Instytutu Adama Mickiewicza.
Kwestia wspierania studiów polonoznawczych została podjęta przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Z wyrazami szacunku
Sekretarz stanu
Jan Borkowski
Warszawa, dnia 31 lipca 2008 r.
Poprzednia strona:
Interpelacja nr 3396
Następna: Interpelacja nr 5114
